Chế Linh (sinh ngày 3 tháng 4 năm 1942) là nam ca sĩ người Chăm nổi tiếng, đồng thời là nhạc sĩ với bút hiệu Tú Nhi và Lưu Trần Lê. Ông nổi danh từ thập niên 60 và được xem như là một trong bốn giọng nam nổi tiếng nhất của nhạc vàng thời kỳ đầu ("tứ trụ nhạc vàng") với bốn phong cách khác nhau, ba người còn lại là: Duy Khánh, Nhật Trường, Hùng Cường. ➤ CUỘC ĐỜI Chế Linh tên thật là Jamlen (Trà-len), tên Việt là Lưu Văn Liên, sinh ngày 3 tháng 4 năm 1942 tại Paley Hamu Tanran, gần Phan Rang (nay thuộc làng Hữu Đức, xã Phước Hữu, Ninh Phước - Ninh Thuận). Cha mất sớm khi Chế Linh mới được 4 tuổi. Sau khi học hết bậc tiểu học chương trình Pháp ở trường làng và được các linh mục Pháp trong trường hướng dẫn về căn bản nhạc lý, Chế Linh theo học tiếp bậc trung học tại trường Bồ Đề Phan Rang. Tháng 8 năm 1959, ông quyết định vào Sài Gòn một mình vì không chịu đựng nổi chính sách kỳ thị của nền Đệ Nhất Cộng Hoà, thời tổng thống Ngô Đình Diệm. Ông làm việc cho một ông chủ người Hoa rất tốt bụng – người này đã giúp đỡ Chế Linh đi học và trả lương rất hậu cho Chế Linh giúp việc trong nhà như nấu ăn và coi con cho ông ta. Năm 1962, đoàn văn nghệ Biệt Chính Biên Hòa cần tuyển ca sĩ để theo đoàn đi hát trong các miệt làng xa tại Biên Hòa. Chế Linh đã theo đoàn này hát cùng với Châu Kỳ, Trúc Phương vì tiền lương rất nhiều. Hai năm sau, đoàn văn nghệ tan rã, Chế Linh chuyển sang làm tài xế chở đá tại núi Bửu Long (Biên Hòa) chung với nhạc sĩ Bằng Giang. Vừa làm việc, vừa luyện giọng và viết nhạc – tình yêu âm nhạc đã bắt đầu nảy nở trong Chế Linh. Nhạc sĩ Bằng Giang là người hiểu rõ ý định của ông nên khi nhận thấy ông đủ sức đã khuyên ông theo nghề ca hát. Nhiều bài hát nổi tiếng được ông cùng Bằng Giang sáng tác như Bài ca kỷ niệm, Đêm buồn tỉnh lẻ, Đoạn tái bút,... Không lâu sau, Châu Kỳ và Trúc Phương tìm ra chỗ ở của Chế Linh và khuyên ông trở về Sài Gòn. Hai người quyết định sáng tác cho riêng Chế Linh những nhạc phẩm về lính, không nhắm đặc biệt vào một binh chủng nào và lời ca dễ hiểu. Năm 1964, Chế Linh hợp tác với công ty Continental cho ra đời đĩa nhạc đầu tay Vùng biển trời và màu áo em và sau đó ký hợp đồng với công ty Đĩa Hát Việt Nam. Mặc dù ca sĩ nữ song ca đầu tiên với ông là Thanh Tâm, nhưng Thanh Tuyền mới là người song ca ăn ý nhất. Khoảng 1967–1968, nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông vì muốn có sự thay đổi và nhất là tránh cho thính giả nhàm chán với những nhạc phẩm đơn ca nên ông đã đưa ra sáng kiến là để Thanh Tuyền song ca với Chế Linh. Đĩa hát đầu tiên trong đó có nhạc phẩm Hái hoa rừng cho em của Trương Hoàng Xuân được tung ra thị trường và trở nên ăn khách một cách không ngờ. Những hãng đĩa khác sau đó đã tiếp tục khai thác cặp đôi song ca này. Năm 1972, Chế Linh đoạt giải Kim Khánh – Huy chương vàng đệ nhất hạng nam ca, do nhật báo Trắng Đen tổ chức. Vì mùa hè đỏ lửa 1972 (Chiến dịch Xuân - Hè 1972), Chế Linh bị Chính phủ Việt Nam Cộng hòa cấm hát vì lời hát không phù hợp. Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông bị chính quyền mới bắt tại Sông Mao, Mỹ Đức vì tội "phản động". Sau 28 tháng biệt giam, ông vượt biên thành công sang Malaysia, sau đó định cư tại Toronto, Canada. Tại đây, ông mở vài cơ sở kinh doanh và trình diễn nhiều nơi có người Việt cư ngụ. Năm 2007, lần đầu tiên ông theo một đoàn văn hóa của UNESCO về thăm lại và biểu diễn tại Việt Nam. Năm 2011, ông tổ chức liveshow 30 năm tái ngộ tại Hà Nội. Trong những năm sau đó, ông nhiều lần trở lại Việt Nam để du lịch và biểu diễn. ➤ GIA ĐÌNH Năm 21 tuổi, Chế Linh lấy người vợ đầu tiên. Chỉ 4 năm sau ngày thành hôn, vợ của Chế Linh sinh 5 đứa con. Khi đứa con thứ 5 vừa biết đi chập chững thì Chế Linh ly dị người vợ đầu để cưới người vợ thứ hai là em gái của vợ trước. Chế Linh sống với cô vợ thứ hai này được 4 năm và sinh tiếp 4 đứa con. Hai chị em đùm bọc nhau làm vợ vẫn không thể giữ chân một ông chồng phong lưu. Năm 1971, chàng ca sĩ Chế Linh lại độc thân, sau hai cuộc hôn nhân với hai chị em kéo dài 8 năm. Chỉ 1 năm sau, Chế Linh cưới người vợ thứ ba là Thúy Hằng mới 17 tuổi. Mặc gia đình ngăn cấm, Thúy Hằng vẫn làm vợ Chế Linh và sinh liên tục 2 đứa con. Năm 30 tuổi, người vợ thứ ba của Chế Linh đã tự tử, để lại dòng thư tuyệt mệnh: "Em ra đi để anh còn mãi mãi trong tim em và em cũng còn mãi trong tim anh!". Cuối năm 1975, Chế Linh tổ chức đám cưới với Vương Nga và có thêm 3 đứa con. (Wikipedia) **Ca khúc gắn liền tên tuổi:** Ngày Vui Qua Mau (Nhật Ngân), Thành Phố Buồn(Lam Phương), Con Đường Xưa Em Đi (Châu Kỳ – Hồ Đình Phương), Thói Đời (Trúc Phương)... **Băng đĩa thâu âm:** Không tính các đĩa 45 vòng. ? TRƯỚC 1975 (CASSETTE) 1. Chế Linh và Tình bơ vơ 2. Chế Linh 1: Nụ cười chua cay 3. Chế Linh 2: Tình khúc đoạn trường 4. Chế Linh 3: Tiếng hát Chế Linh 5. Chế Linh 4: Xin yêu tôi bằng tình người ? LÀNG VĂN CD 1. Thói đời (LVCD033) 2. Áo cưới màu hoa cà (LVCD051) với Thanh Tuyền 3. Vùng trước mặt (LVCD052) với Tuấn Vũ 4. Biệt kinh kỳ (LVCD054) với Duy Khánh, Tuấn Vũ 5. Bolsa chiều hai lối (LVCD055) 6. Người nhập cuộc (LVCD083) 7. Hoa sứ nhà nàng (LVCD086) 8. Ngày mai tôi về (LVCD090) 9. Những vùng đất mang tên anh (LVCD091) với Duy Khánh 10. Nhớ người yêu (LVCD095) 11. Áo người trinh nữ (LVCD098) với Hương Lan 12. Thành phố buồn (LVCD101) với Tuấn Vũ 13. Tình ca trên lúa (LVCD104) với Sơn Tuyền 14. Áo em chưa mặc một lần (LVCD116) với Giao Linh 15. Đêm buồn tỉnh lẻ (LVCD117) với Hương Lan 16. Đoạn tuyệt (LVCD118) với Thanh Tuyền 17. Nói với người tình (LVCD119) với Thanh Tuyền 18. Nhạc yêu cầu 1 19. Xuân tha hương xuân lạc xứ (LVCD122) 20. Nối lại tình xưa (LVCD125) với Thái Châu, Hương Lan 21. Nhà anh nhà em (LVCD128) với Hương Lan 22. Đêm hoang (LVCD130) 23. Nhạc yêu cầu 2 (LVCD132) 24. Ngày ấy mình yêu nhau (LVCD134) 25. Tình yêu cách trở (LVCD135) với Tuấn Vũ, Hương Lan 26. Lời lữ khách (LVCD136) với Giáng Thu 27. Buồn ga nhỏ (LVCD140) với Phương Dung 28. The Best of Chế Linh 1: Hoa trinh nữ (LVCD146) 29. The Best of Chế Linh 2: Đôi mắt người xưa (LVCD147) 30. Ngày xưa anh nói (LVCD151) với Thanh Tuyền 31. Đêm trên vùng đất lạ (LVCD156) 32. Thư tình em gái (LVCD166) với Hương Lan, Giáng Thu 33. Đối diện (LVCD174) với Phương Lam 34. Sân khấu và cuộc đời (LVCD190) 35. Giận hờn (LVCD194) với Hương Lan 36. Hát cho những bà mẹ Việt Nam (LVCD195) 37. Sao em nỡ vội lấy chồng (LVCD203) với Thanh Tuyền 38. Tình yêu trong mắt một người (LVCD208) 39. Em bên đời ngẩn ngơ (LVCD222) 40. Giọng ca dĩ vãng 2 (LVCD257) 41. Nỗi buồn thế kỷ (LVCD283) 42. Túy ca (LVCD317) 43. Lính nghĩ gì (LVCD340) 4 CD 44. Hát cho người tình phụ (LVCD352) 4 CD ? MỘT SỐ ALBUM KHÁC 1. Sắc Hoa Màu Nhớ (MKCD09) với Phương Dung 2. Traditional Music and Songs of Champa (bảo trợ bởi Bộ Văn hóa Malaysia) 3. Mai Lỡ Mình Xa Nhau (ASIACD116) với Thanh Tuyền 4. Mai Lỡ Hai Mình Xa Nhau (PHCD36) 5. Tạ Từ Trong Đêm (PHCD64) với Phi Nhung 6. Lối Về Đất Mẹ (NĐBD Gold 25) với Hương Lan 7. Hát Cho Người Tình Phụ 1, 2, 3 (NĐBD) 8. Con Đường Xưa Em Đi (TACD) 9. Khu Phố Ngày Xưa (TACD57) với Giao Linh, Băng Châu 10. Đoạn Cuối Tình Yêu (TACD97) với Phi Nhung 11. Mưa Bay Trong Đời (VSCD130) với Trường Vũ 12. Cứ Tưởng Còn Trong Tay (VSCD138) với Tuấn Ngọc 13. The Best of Chế Linh - Thanh Tuyền (VSCD166) 14. Người Xa Người (TNCD23) với Hương Lan 15. Hòn Vọng Phu (TLCD059) (Wikipedia) **Trình diễn:** ➤ TRUNG TÂM THÚY NGA 1. 10 năm tình cũ (Trần Quảng Nam) • Paris By Night 13 • 1991 2. Con đường xưa em đi (Châu Kỳ – Hồ Đình Phương) • với Hương Lan • Paris By Night 14 • 1991 3. Ngày vui qua mau (Nhật Ngân) • Paris By Night 15 • 1991 4. Bài hát cho người kỹ nữ (Nhật Ngân) • Paris By Night 20 • 1993 5. LK Thành phố buồn – Buồn không em (Lam Phương) • Paris By Night 22 • 1993 6. Túy ca (Châu Kỳ – Trương Minh Dũng) • Paris By Night 78 • 2005 7. LK Trong tầm mắt đời – Thương Hận (Tú Nhi) • với Trường Vũ • Paris By Night 79 • 2005 8. LK Cảm ơn (Nhật Ngân) – Mùa xuân của mẹ (Trịnh Lâm Ngân) • với Hương Lan • Paris By Night 85 • 2007 9. LK Thành phố buồn – Tình như mây khói (Lam Phương) • với Mai Quốc Huy • Paris By Night 88 • 2007 10. LK Một cõi đi về (Trịnh Công Sơn) – Thành phố buồn (Lam Phương) – Như cánh vạc bay (Trịnh Công Sơn) • với Khánh Ly • Paris By Night 96 • 2009 11. Có thế thôi (Thông Đạt – Tiến Tài) • Paris By Night 119 • 2016 12. Thuở ấy có em (Huỳnh Anh) • Paris By Night 120 • 2016 13. Tình đời (Minh Kỳ – Vũ Chương) • với Như Quỳnh • Paris By Night 121 • 2017 14. Nối lại tình xưa (Ngân Giang, Vinh Sử) • với Hương Lan • Paris By Night 123 • 2017 15. Xót xa (Tô Thanh Tùng) • với Mai Quốc Huy • Paris By Night Divos • 2018 16. Đưa em vào hạ (Trầm Tử Thiêng) • Paris By Night Divos • 2018 17. LK Tình lỡ (Thanh Bình) – Tôi đưa em sang sông (Nhật Ngân – Y Vũ) • với Thanh Tuyền • Paris By Night 128 • 2019 18. Tiếng Ca Đó Về Đâu (Châu Kỳ, Nguyễn Tiến Thịnh) • Paris By Night 129 • 2019 ➤ TRUNG TÂM MÂY 1. Giọt lệ sầu (Lam Phương) • Hollywood Night 1 • 1992 2. Mai lỡ hai mình xa nhau (Tú Nhi) • Hollywood Night 2 • 1992 3. Hoang vu (Ngọc Sơn) • Hollywood Night 11 • 1994 4. Mùa xuân của mẹ (Nhật Ngân) • Hollywood Night 12 • 1995 5. Đoạn cuối tình yêu (Tú Nhi) • với Thanh Tuyền • Hollywood Night 12 • 1995 6. Mười năm yêu em (Trầm Tử Thiêng) • Hollywood Night 13 • 1996 7. Nhớ về một mùa xuân (Trần Trịnh) • Hollywood Night 15 • 1997 8. Xuân tha hương xuân lạc xứ (Tú Nhi) • Hollywood Night 18 • 1999 9. LK Những nẻo đường Việt Nam • với Ý Lan, Thiên Trang, Giao Linh • Hollywood Night 19 • 1999 ➤ TRUNG TÂM ASIA 1. Nó (Anh Bằng) • ASIA 8 • 1995 2. Con đường mang tên em (Trúc Phương) • với Thanh Tuyền • ASIA 24 • 1999 3. Phút cuối (Lam Phương) • với Thanh Tuyền • ASIA 26 • 1999 4. LK Mai lỡ hai mình xa nhau – Đừng nói xa nhau (Châu Kỳ) • với Thanh Tuyền • ASIA 27 • 1999 5. Xin yêu tôi bằng cả tình người (Tú Nhi) • ASIA 28 • 2000 7. Ngày xưa anh nói (Thúc Đăng) • ASIA 34 • 2000 6. Bài hương ca vô tận (Trầm Tử Thiêng) • với Thanh Tuyền • ASIA 29 • 2000 8. Trên bốn vùng chiến thuật (Trúc Phương) • ASIA 36 • 2002 9. Thương hận (Tú Nhi – Hồ Đình Phương) • ASIA 37 • 2002 10. LK Lối về đất mẹ – Trường cũ tình xưa – Xin anh giữ trọn tình quê (Duy Khánh) • với Phương Hồng Quế • ASIA 40 • 2003 11. Hái hoa rừng cho em (Trương Hoàng Xuân) • với Thiên Trang • ASIA 41 • 2003 12. LK Rừng lá thấp – Tâm sự người lính trẻ (Trần Thiện Thanh) • với Phương Vũ • ASIA 50 • 2006 13. LK Đêm nguyện cầu – Nó – Ông già (Lê Minh Bằng) • với Trung Chỉnh, Thanh Lan • ASIA 52 • 2006 14. LK Tình chết theo mùa đông (Lam Phương) – Nhớ một chiều xuân (Nguyễn Văn Đông) • với Thanh Tuyền • ASIA 53 • 2006 15. Thói đời (Trúc Phương) • với Đan Nguyên • ASIA 55 • 2007 16. Đôi ngã đôi ta (Trần Thiện Thanh) • với Phương Dung • ASIA 61 • 2009 ➤ TRUNG TÂM VÂN SƠN 1. LK Thành phố buồn • với Trường Vũ • Vân Sơn 21 • 2002 2. Vùng trời xanh kỷ niệm (Hàn Ni – Thục Chương) • Vân Sơn 26 • 2004 3. LK Nhớ người yêu • với Trường Vũ • Vân Sơn 26 • 2004 4. Cứ tưởng còn trong tay (Tú Nhi) • Vân Sơn 28 • 2004 5. Chuyện tình không suy tư (Tâm Anh) • Vân Sơn 29 • 2005 6. Hết rồi (Tú Nhi & Anh Hoàng) • Vân Sơn 30 • 2005 7. LK Trộm nhìn nhau • với Thanh Tuyền • Vân Sơn 31 • 2005 8. Bóng mát (Phạm Thế Mỹ) • Vân Sơn 32 • 2005 9. Đêm trên vùng đất lạ (Tú Nhi) • Vân Sơn 35 • 2006 10. Xin yêu tôi bằng cả tình người (Tú Nhi) • Vân Sơn 36 • 2007 11. LK Tình người kỹ nữ • với Chế Phong, Trường Vũ • Vân Sơn 36 • 2007 12. Làng Chăm quê em (LV: Chế Linh) • Vân Sơn 37 • 2007 13. Hoa vẫn nở trên đường quê hương (Phạm Thế Mỹ) • Vân Sơn 39 • 2008 14. LK Mẹ và quê hương • với Trường Vũ, Nguyên Khang, Andy Quách, Thanh Tuyền, Nhã Thanh, Ngọc Hạ, Diễm Liên, Phi Nhung, Cát Tiên, Vpop • Vân Sơn 39 • 2008 15. Quê hương bỏ lại (Tô Huyền Văn) • Vân Sơn 41 • 2008 16. LK Chuyện chúng mình • với Chế Phong, Trường Vũ • Vân Sơn 41 • 2008 17. Đưa em về quê hương (Phạm Thế Mỹ) • Vân Sơn 42 • 2009 18. Bến giang đầu (Lê Trọng Nguyễn) • Vân Sơn 43 • 2009 19. Tôi vẫn nhớ (Ngân Giang) • Vân Sơn 44 • 2010 20. Chuyện tình Ngưu Lang – Chức Nữ (Mạnh Quỳnh) • Vân Sơn 45 • 2010 21. Thương hận (Tú Nhi) • Vân Sơn 46 • 2011 22. LK Xin anh giữ trọn tình quê • với Giang Tử, Trường Vũ • Vân Sơn 46 • 2011 23. Thành phố buồn (Lam Phương) • Vân Sơn 47 • 2011 24. Nỗi buồn sa mạc (Tú Nhi) • với Giang Tử • Vân Sơn 47 • 2011 25. Xin làm người xa lạ (Tú Nhi) • Vân Sơn 48 • 2012 26. Lời cho người tình phụ (Tú Nhi) • Vân Sơn 49 • 2013 27. Ngày vui qua mau (Nhật Ngân – Đinh Việt Lang) • Vân Sơn 51 • 2015 (Wikipedia)